Kebiz sözcüğü Çiğil'de bir kadın ismi olarak bilinmektedir.
Kebiz ne demek?
Kebiz kelimesi ile ilgili TDK sözlüklerinde yapılan taramalarda herhangi bir anlam karşılık bulmamaktadır. Ancak bazı bilimsel araştırma ve dergilerde Kebiz kelime anlamı ile ilgili çeşitli bilgiler karşımıza çıkmaktadır.
Kişi Adları Olarak Kebiz / Kebize
Öncelikle Çiğil'de kadın ismi olarak kullanıldığı için bu ismin yaygınlığı ile ilgili bir araştırma yaptığımızda ilk olarak TDK kişi adları sözlüğü karşımıza çıkmıyor tabiki onun yerine şahsi müteşebbiz araştırmacılardan Sevan Bedros Nişanyan adlı yazarın nüfus verileri ile hazırladığı "Türkiye Kişi Adları Sözlüğü" kitabını kaynak alan "nişanyan adlar" isimli online sözlüğü karşımıza çıkıyor.
 |
| https://www.nisanyanadlar.com/isim/Kebiz? |
Nüfus bilgilerine göre; “Kebiz” ismi Türkiye’de yerel kadın adı olarak geçmektedir. Bazı bölgelerde "Kebize" olarak da kullanılmaktadır. 2000 yılından sonra Kebiz'in isim olarak konulma oranında %92 azalma görülmüştür.
Ayrıca Kebiz/Gebiz kelimesinin Isparta ve Antalya yöresinde anılan bir Türk aşireti olduğu da yazmaktadır.
İsmin günümüzdeki dağılımına bakıldığında özellikle Konya ili öne çıkmaktadır (230 isim).
En yoğun görüldüğü ilçeler arasında;
- Hüyük (66 kişi),
- Ilgın (56 kişi),
- Tuzlukçu (29 kişi)
- Yunak (22 kişi)
- Beyşehir (21),
- Derbent (10)
- Doğanhisar (9),
- Meram (4)
- Selçuklu (4) ve Kadınhanı (3) olmak üzere Konya ilinde 230 kişide görülmektedir.
Buna ek olarak İzmir ilinde de 3 kişide kullanılmaktadır.
Etimolojik Olarak Kebiz Sözcüğü
Kebiz kelimesine benzerlik gösteren;
- "Kabz" Arapça ve Farsça'da tutma, teslim alma gibi anlamlara gelmektedir. Türkçe kullanımda geçen Kabzımal kelimesindeki Kabz gibi.
- "Gebiz" TDK sözlüğüklerinde yapılan taramada "Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü"nde;
- Tatlı, sert, sıkışık toprak — Dallıca (Nazilli - Aydın), Kızılhisar (Denizli), Yerkesik (Muğla)
- Killi toprak — Tavas (Denizli), Düğrek (Muğla)
- Su basan alan — Burdur, Oğuz (Acıpayam - Denizli)
- Verimli toprak — Karamanlı (Tefenni - Burdur)
- Yağmurda çatlayan toprak — Denizli yörelerinde kullanılan anlamları görülmektedir.
- "Kevüz" eski Türkçe (OT.)
Bilimsel Araştırmalarda Kebiz İsmi
Literatürde “kebiz” veya rekonstürükte *kebiz ~ kibiz kelimesi, “keçe kilim, halı” anlamıyla kullanılmaktadır. Hakasça (kibis), Tuvaca (χebis), Şorcada (kemis) ve Moğolcada (kibis) benzer formları bulunur.
 |
| https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3312602? |
Genellikle kelimenin Moğolcadan geri ödünçleme olduğu kabul edilir. Ancak Divânü Lügati’t-Türk’te (DET) kiδiz’in yanında kebiz ve ayrıca Eski Türkçede (OT) "kevüz" varyantının da geçmesi, kelimenin Moğolcaya kiδiz olarak değil, kibiz ~ kebiz biçiminde geçtiğine işaret eder.
Alfabetik Sıraya Göre Çiğil'ce Kelimeler
Aramak istediğiniz kelimeyi yazın ve arama simgesine tıklayın-dokunun.
